หนังสือฤดูกาลเรียนรู้ที่แจ้ห่ม

“นาที่งดงาม ณ เบื้องหน้า มีมือเพาะกล้า ณ เบื้องหลัง” สามารถดาวน์โหลดได้ที่ –> ฤดูกาลเรียนรู้แจ้ห่มวิทยา (ฉบับเต็ม)

ปกหน้า

เทคโนโลยีอาหาร-3/2 (ครูสุธารัตน์)

สุธารัตน์  อนุกูลประเสริฐ
โรงเรียนน้ำพองศึกษา  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาขอนแก่น เขต 4
E-mail: sutharut@gmail.com
ศูนย์นวัตกรรมและการจัดการเทคโนโลยีอาหาร ปี 2553

Part 1

สุนทรียการสนทนาครั้งนี่นำพามาให้เรียนรู้ รัตนชีวิต ซึ่งประกอบด้วย กาย อารมณ์และ ปัญญา

ฐานคิด การเรียนรู้ตั้งคำถาม-หาคำตอบ
ฐานอารมณ์ การเรียนรู้ขึ้นอยู่กับความชอบ ความสนใจ เรียนรู้ผ่านอารมณ์
ฐานกาย การเรียนรู้เกิดจากการลงมือกระท

หากเรามีฐานกายที่แข็งแรง ยืดหยุ่น ทนทาน สามารถอยู่รอด ส่งต่อไปถึงฐานอารมณ์ที่ดี ในการเรียนรู้
ที่จะรักเป็น ชื่นชมเป็น อภัยเป็น ผ่านความสัมพันธ์ ที่แตกต่าง หลากหลาย ที่ก่อการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วม
นำไปสู่การสร้างฐานการคิดที่เป็นระบบ คิดสร้างสรรค์ มีจินตนาการ  รู้จักตั้งคำถาม-หาคำตอบ เรียนรู้การหาความหมายแห่งชีวิต เพื่อการอยู่อย่างมีความหมาย คลิกอ่านเพิ่ม

Part 2

ข่าวการประกวดแผนการจัดการเรียนรู้ ระดับชาติ โครงการ Intel Teach ครั้งที่ 1 “แผนสร้างสรรค์ ครูสร้างชาติ สู่การศึกษาที่ยั่งยืน”  โดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ร่วมกับบริษัทอินเทลไมโครอิเล็กทรอนิกส์(ประเทศไทย)จำกัด เชิญชวนคุณครูให้เข้าร่วมประกวดแผนจัดการเรียนรู้

จากบทเรียนที่ได้เรียนรู้จากโครงการฯ สู่การบูรณาเทคโนโลยีในการจัดการเรียนรู้ในห้องเรียน ปรับเปลี่ยนการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมและกระตุ้นการเรียนรู้ของนักเรียนผ่านการใช้เทคโนโลยี

น่าจะลองดู…เป็นอีกหนึ่งโอกาสในการเรียนรู้…ถึงไม่ได้รางวัล อย่างน้อยก็ได้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้
โครงการฯ Intel® คงต้องการวัดประเมินผลการเรียนรู้ของครูในการนำกระบวนการเรียนรู้ไปใช้จริงในห้องเรียนมีบทพิสูจน์ถึง 3 ด่านทีเดียว คือ รอบคัดเลือก รอบภูมิภาค และรอบชิงชนะเลิศ  มีเงื่อนไขการส่งแผนต้องเป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่นำไปใช้จริงในห้องเรียน โดยกำหนดเกณฑ์การตัดสินไว้ดังนี้

ข้อที่หนึ่ง   การบูรณาการใช้ไอซีทีกับแผนการจัดการเรียนรู้
ข้อที่สอง   การใช้ทักษะการคิดขั้นสูง
ข้อที่สาม   การพัฒนาสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน
ข้อที่สี่       การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน

ด้วยแผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยผลผลิตชุมชน ผลิตผลสร้างอาชีพ ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
ที่ส่งเข้าประกวด ถือเป็นประสบการณ์ครั้งใหม่ที่ได้มีโอกาสเรียนรู้ การผ่านมาถึงรอบสุดท้าย จนได้รับรางวัลชนะเลิศ ในช่วงชั้นที่ 3

หนึ่งบทเรียนนี้ สร้างความรู้ ทักษะ ทัศนคติ ในการเรียนรู้ และก่อเกิดประสบการณ์ใหม่  รางวัลเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้คนอื่นได้ชื่นชมความสำเร็จ  แต่ความภาคภูมิใจในตนเอง คือ การได้จัดการเรียนรู้ที่มีความหมายสำหรับนักเรียนและการพัฒนาวิชาชีพครู  คลิกอ่านเพิ่ม

ครุวิจัยเทคโนโลยีอาหาร-10 (ครูจรัสพงษ์)

จรัสพงษ์  มูลใจ
โรงเรียนแม่ลาน้อยดรุณสิกข์ จังหวัดแม่ฮองสอน
E-mail: jaratpong237@gmail.com, moonjai2@hotmail.com
ครุวิจัยเทคโนโลยีอาหาร ปี 2553

หลังจากได้เข้าร่วมโครงการครุวิจัย

จากการได้เข้าร่วมโครงการครุวิจัย กับ ทาง สกว. เมื่อกลับมาที่โรงเรียน ทำให้คณะครูหลายท่านเข้าใจว่าตัวผมเองกลายเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการทำวิจัย จึงมีครูหลายท่านที่จะทำผลงานมาติดต่อให้อ่านผลงานให้ ซึ่งก็ต้องปฏิเสธไปเพราะด้วยความที่ยังไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญขนาดนั้น ต้องอธิบายกันยาวว่า สิ่งที่ได้เรียนรู้มาหลังจากที่เข้าร่วมการอบรมคืออะไร ซึ่งสิ่งที่อยากให้เกิดกับคณะครูที่โรงเรียนคือการเข้าใจกระบวนการ มากกว่าการให้คนที่เข้าใจกระบวนการเป็นเหมือนมือปืนรับจ้างทำผลงานให้

การขยายผลในโรงเรียนของผมหลังจากที่เข้าร่วมโครงการ ผู้ใหญ่ในโรงเรียนหลายท่านได้ให้ความสนใจอยากที่จะเข้าร่วมโครงการครุวิจัยอีกหลายท่าน สิ่งที่เริ่มเป็นรูปธรรมมากขึ้นในโรงเรียนคือมีการจัดตั้งกลุ่มงานวิจัยและนิเทศการศึกษา ซึ่งผมเองที่จะเป็นผู้รับผิดชอบกลุ่มงานนี้หลังจากที่เปิดภาคเรียนในต้นเดือนพฤศจิกายนที่จะถึงนี้ ส่วนหนึ่งก็เป็นผลมาจากการเข้าร่วมโครงการ การขยายผลครั้งนี้เริ่มต้นจากการให้เด็กฝึกตั้งปัญหาวิจัยจากรายวิชาโครงงานวิทยาศาสตร์ และทำออกเป็นรูปเล่มวิจัยอย่างง่ายในรูปของโครงงานวิทยาศาสตร์ ก่อนที่จะขยายผลในด้านของกระบวนการกลั่นกรองปัญหา การหาแนวทางการแก้ปัญหาและเทคนิคต่าง ๆ ในการสกัดความคิดที่คณาจารย์จากภาควิชาเทคโนโลยีอาหาร ม.ศิลปากร ได้อบรมให้กับพวกผมมา มันมีประโยชน์อย่างมหาศาลในการที่จะให้เด็กนักเรียน และครูในโรงเรียนได้เรียนรู้กระบวนการเหมือนที่ผมได้เรียนรู้มา

ถึงแม้ว่าการขยายผลจะไม่เป็นไปในวงกว้าง แต่อย่างน้อยก็ภูมิใจที่ไม่ได้ทอดทิ้งสิ่งที่ได้เข้าร่วมโครงการ ผมจะพยายามพัฒนาหลักความคิด และหลักการทำวิจัยที่ได้จากการเข้าร่วมโครงการให้เกิดประโยชน์เพิ่มขึ้นมากกว่าที่เป็นอยู่

ครุวิจัยไดโนเสาร์-17 (ครูทวีทรัพย์) : จัดการเรียนการสอนโดยใช้วิจัยเป็นฐาน

ทวีทรัพย์ โพธิสมภาร
โรงเรียนบ้านหนองบัว  จังหวัดเพชรบูรณ์
E-mail: tpotisompan@gmail.com
ครุวิจัยไดโนเสาร์ ปี 2553

การเข้าร่วมโครงการครุวิจัย สกว. นอกจากความรู้และทักษะการวิจัย  ยังทำให้มีเครื่อข่ายเพื่อนครูครุวิจัยทั่วประเทศไทย ที่พร้อมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ แบ่งปันความรู้  ที่จะนำไปใช้ในการจัดการเรียนการสอนได้  

การเรียนรู้ตลอดระยะเวลา 1 เดือนเต็ม ทำให้มีความมั่นใจ มีรู้ใหม่ๆ มาถ่ายทอดให้นักเรียนฟัง    ตอบคำถามนักเรียนได้กว้างและลึกยิ่งขึ้น  ขยายผลสู่การเรียนรู้ร่วมกันกับนักเรียน ทั้งในและนอกห้องเรียน มีแนวคิดในการจัดทำสื่อการเรียนการสอน และแนวทางในการจัดการเรียนการสอน ที่ใช้กระบวนการวิจัยเป็นพื้นฐาน ดังในภาพตัวอย่างบรรยากาศของการจัดการเรียนการสอนบางส่วน ดังนี้

1. สื่อการเรียนการสอน

 นักเรียนให้ความสนใจในสื่อการเรียนการสอนที่ครูจัดทำ  รวมถึงสื่อที่นักเรียนมีส่วนร่วมในการจัดทำด้วย   มีตัวอย่างฟอสซิลและหิน  หนังสือรูปภาพสวยๆ ที่ได้รับจากศูนย์พี่เลี้ยง นำไปจัดแสดงในวันวิทยาศาสตร์ ทำให้เป็นสิ่งแปลกใหม่ที่สามารถดึงดูดความสนใจของนักเรียน ทั้งเด็กเล็กและเด็กโตได้เป็นอย่างดี

2. กระบวนการเรียนรู้นอกห้องเรียน

สื่อการเรียนการสอนที่ครูใช้ในห้องเรียน สามารถขยายผล กระตุ้นให้นักเรียนเกิดความกระตือรือร้น สนใจเรียนมากยิ่งขึ้น   เป็นนักสำรวจที่คอยสังเกต หาฟอสซิลและก้อนหินลักษณะต่างๆ ภายในชุมชน   และเก็บตัวอย่างมาให้ครูและเพื่อน ช่วยดูว่าเป็นหินชนิดไหน ใช่ฟอสซิลหรือไม่  ปรากฏว่านักเรียนสำรวจพบฟอลซิลของซิวฟูลินิด ในก้อนหินที่เก็บมาจากถ้ำ  และนำมาจัดแสดงในวันวิทยาศาสตร์ ทำให้นักเรียนมีความภาคภูมิใจในตัวเองเป็นอย่างมาก

3. การจัดการเรียนการสอนโดยใช้กระบวนการวิจัยเป็นพื้นฐาน

การจัดการเรียนการสอนโดยใช้กระบวนการวิจัยเป็นพื้นฐาน   ให้นักเรียนเริ่มต้นด้วยการใช้ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นพื้นฐานที่สำคัญของการวิจัยในอนาคต  บันทึกผลลงในสมุดเล่มเล็กที่ทำด้วยตนเอง  ร่วมจัดแสดงผลงานในวันวิทยาศาสตร์

ครุวิจัยเทคโนโลยีอาหาร-9 (ครูชัยเรือง) : ฝึกคิดเป็นระบบ สร้างสงสัย และหาคำตอบเอง

ชัยเรือง  ชัยคลัง
โรงเรียนธาตุทองอำนวยวิทย์ จังหวัดสกลนคร
E-mail: chai.kang3@gmail.com
ครุวิจัยเทคโนโลยีอาหาร ปี 2553

เล่าถึงประสบการณ์ที่กลับมาจากอบรม “ครุวิจัย53”

ถ้าให้ผมเล่าถึงประสบการณ์ ที่ได้จากการอบรมครุวิจัยในครั้งนี้ เทียบกับการเรียนการสอนในห้องเรียน ผมว่านักเรียนหลายคนคงสงสัย  ว่าก่อนไปอบรมและหลังอบรม อะไรทำให้ผมเปลี่ยนไป  ทำไม่ “ครูชัยเรือง” ชอบพูดสิ่งที่อยู่ใกล้ๆ ตัวของนักเรียน นำมาเปรียบเทียบ หรือนำสิ่งที่อยู่รอบๆ ตัวของนักเรียน มาอธิบายเป็นสื่อ พูดให้เห็นภาพ  มองเห็นภาพสิ่งที่บรรยาย และนักเรียนหลายคนเห็นว่า การเรียนการสอนในห้องเรียนเปลี่ยนไป

จากเดิมเคยสอนโดยใช้ครูเป็นหลัก แต่ครั้งนี้ กับพูดให้นักเรียนคิด สงสัย ให้หาคำตอบเอง โดยให้นักเรียนหลายๆ คนในห้องเรียน พูดหาคำตอบของเนื้อหาในบทเรียนแทนที่ ครูจะบอกว่า สรุปเนื้อหาสาระเป็นอย่างไร แต่กลับไม่ใช่เพราะครูให้นักเรียนหาคำตอบเอง และสรุปเป็นองค์ความรู้ ที่ได้จากตัวนักเรียนเอง หรือในบางครั้ง กลับถามนักเรียนหลายๆคนในคำถามเดี่ยวกัน ทำให้นักเรียนที่เคยนั่งเงียบ กลับพยายามคิดตาม เพราะกลัวว่าครูจะถาม ทำให้นักเรียนส่วนนี้ฝึกคิดตาม และกล้าที่จะตอบคำถามครูมากขึ้น ทำให้เด็กนักเรียนเริ่มคิดเป็น คิดอย่างเป็นระบบ จากการถามของครู เกิดความสงสัยและไปหาคำตอบ มาเล่าให้เพื่อนฟังและมาเล่าให้ครูฟังด้วย

ผมเริ่มที่จะฝึกให้เด็กคิดเป็น ทำเป็น เริ่มที่จะให้เด็กคิดอย่างเป็นระบบ ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์มาสอนมากขึ้น เริ่มมีการเปลี่ยนแปลงทีละนิด รูปแบบการสอนเริ่มเปลี่ยน ผมคิดว่านักเรียนคงได้รับความรู้มากพอ…

ครุวิจัยเทคโนโลยีอาหาร-8 (ครูอรุณภา) : สอนศิษย์เณรน้อย ทำโครงงานของเล่นวิทยาศาสตร์

อรุณนภา  คำแอ
โรงเรียนฝางธรรมศึกษา ต.สันทราย อ.ฝาง จ.เชียงใหม่
สังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา เชียงใหม่ เขต 3
ศูนย์ครุวิจัยเทคโนโลยีอาหาร มหาวิทยาลัยศิลปากร ปี 2553

ล้อมวง (เล่า)……ชาว “We Kru” 2

วงเล่าเรื่องวงนี้เป็นวงเล่าเล่อเรื่องวงที่ 2 ที่เริ่มต้นจากการเก็บเกี่ยวประสบการณ์ จากโครงการครุวิจัย  ที่ภาควิชาเทคโนโลยีอาหาร คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร แล้วก็นำเอาประสบการณ์ที่ได้รับ มาถวายความรู้แด่นักเรียนเณรน้อยทั้งหลาย โดยการนำเอาความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับมาใช้ในการสอนชุมนุมวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นครูที่ปรึกษาชุมนุมอยู่  โดยเริ่มจากให้นักเรียนรู้จักกับกระบวนการคิด ที่แตกต่างจากกระบวนการคิดที่เคยคิดมา แล้วให้นักเรียนเลือกทำ”โครงงานของเล่นวิทยาศาสตร์” หรือเลือกทำการทดลอง 1 เรื่อง โดยที่ครูจะไม่กำหนดให้นักเรียน ให้นักเรียนนำเสนอผลงงานของตนเอง ไม่มีข้อกำหนดว่าทำเป็นกลุ่ม หรือว่าทำเดี่ยว แล้วแต่ความสมัครใจของนักเรียนและเพื่อนเป็นการฝึกให้นักเรียนรู้จักคิดว่า งานใดควรใช้คนและแรงน้อง ในการทำ งานใดควรใช้การระดมความคิดกัน ผ่านไป 1 อาทิตย์  แล้วให้แต่ละคน แต่ละกลุ่มออกมานำเสนอแนวความคิดของตนเอง ว่าจะทำอะไร

บางกลุ่มเลือก “ทำกลองจากวัสดุเหลือใช้”  “ทำเรือดำน้ำ” เนื่องจากเห็นว่าบาตร ฝาบาตร และถังใส่น้ำขนาดต่างๆ ถูกทิ้งไว้ในบริเวณโรงเรียนและวัดของตนเอง จึงมีแนวความคิด ที่จะนำสิ่งเหล่านี้มาทำกลอง 1 ชุด บางกลุ่มเลือกทำ “สบู่และน้ำยาล้างจาน” เนื่องจากบางวัดที่นักเรียนพักขาดแคลนข้าวของเครื่องใช้เหล่านี้ จึงเกิดแนวความคิดในการทำสบู่และน้ำยาล้างจานกลิ่นส้ม ซึ่งส้มเป็นพืชเศรษฐกิจของอำเภอฝาง  บางคนเลือกที่จะศึกษา”ดวงดาวบนท้องฟ้า” เนื่องจากมีความสนใจในเรื่องดวงดาว

นักเรียนบางกลุ่มเลือกทำกิจกรรมประกวด เช่น การประกวดโคมลอย ซึ่งจะจัดขึ้นทุกปี เป็นประเพณีชาวฟ้า เหลืองของเรา และมีบางกลุ่มเลือกที่จะทำจรวดขวดน้ำ และจัดการแข่งขันกันเอง บางกลุ่มที่จะออกไปศึกษางานวิทยาศาสตร์นอกสถานที่ เช่นไปออกค่ายอาสาจัดกิจกรรมวิทยาศาสตร์ กับ โครงการ ณ เณรช่วยน้อง  และออกไปศึกษาหาความรู้ที่บ่อน้ำมันฝาง ซึ่งจากการทำความรู้เรื่องการคิดที่แตกต่างมาเล่าให้กับนักเรียนฟัง ถ่ายทอดกระบวนการความรู้ให้กับนักเรียนทำให้นักเรียนเรียนอย่างมีความสุข โดยที่นักเรียนเป็นคนจัดกระบวนการเรียนการสอนเอง โดยมีครูเป็นผู้แนะนำและให้คำปรึกษา

หวังล้อมวง (เล่า)……ชาว “We Kru” 3 คงจะได้เล่าให้กับเพื่อนๆ พี่พี่ครูชาวครุวิจัยฟังอีกนะคะ

ครุวิจัยเทคโนโลยีอาหาร-13 (ครูเกศินี): นำสิ่งเรียนรู้ ไปจุดประกายการทำโครงงาน

เกศินี  อินถา
โรงเรียนแม่จันวิทยาคม  จังหวัดเชียงราย
E-mail: inta.chem@hotmail.com
ครุวิจัยเทคโนโลยีอาหาร ปี 2553

เรื่องเล่า  การนำความรู้จากการอบรมครุวิจัย กลับไปใช้ในโรงเรียน

จากความประทับใจและประสบการณ์ดีๆ ที่ได้รับจากการเข้าร่วมอบรมโครงการครุวิจัย สกว. ทำให้ดิฉัน ของเรียกแทนตัวเองว่าครูแตน…มีความคิดว่า เมื่อกลับไปโรงเรียนแล้วจะต้องนำความรู้ที่ได้รับ กลับไปถ่ายทอดให้กับครูและนักเรียน โรงเรียนแม่จันวิทยาคม ให้ได้….

เริ่มจาก….การนำความรู้ บรรยากาศ และสิ่งดีๆ ที่ได้ทำกิจกรรม ไปบอกเล่าให้กับคุณครูในกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์ก่อน (ขอบอกทุกคน อิจฉาเราเป็นแถว) จากนั้นก็ได้ไปเล่าให้กับนักเรียนฟัง (นักเรียนตื่นเต้นกันใหญ่เลย) แล้วก็เริ่มนำความรู้ที่ได้มาใช้ในการสอนการทำโครงงานวิทยาศาสตร์     กับนักเรียน ม.ต้น และม.ปลาย และในช่วงนั้นมีโครงการยุววิจัยยางพารา ซึ่งเป็นโครงการที่ให้ทุนสนับสนุนการวิจัยยางพาราให้กับครูและนักเรียน  ครูในกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์จึงมีแนวคิดที่จะใช้โครงการนี้เป็นจุดเริ่มต้น ให้นักเรียน ม.ปลาย รู้จักการทำวิจัยกันมากขึ้น โดยครูและนักเรียนโรงเรียนแม่จันวิทยาคม ได้รับความอนุเคราะห์จาก รศ.ไพโรจน์ คีรีรัตน์ มาให้ความรู้เรื่อง“หลักการทำโครงงาน (วิจัย)” ซึ่งเป็นเหมือนการจุดประกายให้ครูนักเรียนมีความสนใจ ในการทำโครงงานวิจัยเพิ่มมากขึ้น ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้คือ…มีโครงงานวิทยาศาสตร์เกิดขึ้นมากมาย นักเรียนกว่า 4 กลุ่มที่ได้รับรางวัล ในการประกวดโครงงานวิทยาศาสตร์ ในงานวิชาการกลุ่มมัธยมศึกษาจังหวัดเชียงราย นักเรียน 2 กลุ่มได้รับทุนการทำวิจัยในโครงการยุววิจัยยางพารา และมีการจัดค่ายโครงงานวิทยาศาสตร์(เชิง)สุขภาพ โดยนักเรียนชั้น ม.5 เป็นผู้ดำเนินการ……..จากสิ่งต่างๆที่เกิดขึ้นเป็นการเปลี่ยนแปลง ที่ทำให้นักเรียนซึมซับการวิจัยได้มากขึ้น นักเรียนเริ่มมีการนำกระบวนการวิจัย มาใช้ในการแก้ปัญหาในการทำโครงงาน และในชีวิตประจำวันมากขึ้น

ขอบคุณโครงการครุวิจัย สกว. ที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นในรั้วแม่จันวิทยาคม…

ครูแตน